درباره بنیاد علمی فرهنگی دکتر فرهود
دانش، فرهنگ، اخلاق؛ در خدمت انسان و آینده
بنیاد علمی فرهنگی دکتر فرهود نهادی علمی، فرهنگی و انسان‌دوستانه است که با الهام از اندیشه و سال‌ها فعالیت علمی و اجتماعی پروفسور داریوش فرهود، در مسیر گسترش دانش، حمایت از پژوهش و آموزش، پاسداشت فرهنگ و هویت ایرانی و یاری‌رسانی به انسان‌ها فعالیت می‌کند.
در نگاه بنیاد، علم زمانی ارزشمندتر است که در خدمت انسان قرار گیرد؛ فرهنگ زمانی ماندگارتر است که به نسل‌های آینده منتقل شود؛ و پیشرفت زمانی معنا پیدا می‌کند که با اخلاق، مسئولیت اجتماعی و توجه به کرامت انسان همراه باشد.
پروفسور داریوش فرهود
پروفسور داریوش فرهود از چهره‌های پیشگام ژنتیک انسانی در ایران و از استادان شناخته‌شده این حوزه است. بخش مهمی از زندگی علمی و حرفه‌ای ایشان به آموزش، پژوهش، توسعه دانش ژنتیک انسانی، اخلاق پزشکی و انتقال تجربه به نسل‌های بعد اختصاص یافته است.
نگاه دکتر فرهود به علم، نگاهی صرفاً دانشگاهی و آزمایشگاهی نیست. در این نگرش، دانش باید بتواند کیفیت زندگی انسان را ارتقا دهد، به پیشگیری از بیماری کمک کند، مسیر تشخیص و درمان را بهبود بخشد و هم‌زمان حرمت، حقوق و کرامت بیمار را پاس بدارد.
در کنار فعالیت‌های پزشکی و علمی، توجه به تاریخ و فرهنگ ایران، زبان و ادبیات فارسی، اخلاق، هویت فرهنگی و مفهوم «ایران فرهنگی» بخش دیگری از فعالیت‌های فکری و اجتماعی دکتر فرهود را تشکیل می‌دهد.
بنیاد علمی فرهنگی دکتر فرهود نیز با چنین رویکردی، علم، فرهنگ، اخلاق و مسئولیت اجتماعی را اجزای جدا از یکدیگر نمی‌داند.
اهداف بنیاد
بنیاد علمی فرهنگی دکتر فرهود با هدف خدمت به توسعه علمی، فرهنگی و اجتماعی جامعه فعالیت می‌کند. مهم‌ترین محورهای مورد توجه بنیاد عبارت‌اند از:
توسعه علم و پژوهش
حمایت از فعالیت‌های علمی و پژوهشی و کمک به گسترش دانش، به‌ویژه در حوزه‌های پزشکی، ژنتیک، سلامت، علوم انسانی و مطالعات میان‌رشته‌ای.
حمایت از دانشجویان و پژوهشگران جوان
کمک به رشد علمی دانشجویان و استعدادهای جوان، فراهم کردن زمینه ارتباط آنان با استادان و صاحب‌نظران و پشتیبانی از فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی آنان در حد امکانات و ظرفیت‌های بنیاد.
ترویج دانش و آموزش عمومی
برگزاری نشست‌ها، سخنرانی‌ها، همایش‌ها، کارگاه‌ها و برنامه‌های آموزشی و انتشار محتوای علمی با هدف انتقال دانش از محیط‌های تخصصی به جامعه.
پاسداشت فرهنگ و هویت ایرانی
معرفی و حفظ میراث علمی، ادبی، تاریخی، هنری و اخلاقی ایران و توجه به مفهوم گسترده «ایران فرهنگی».
معرفی و پاسداشت مفاخر
شناساندن و تکریم دانشمندان، استادان، پزشکان، پژوهشگران، نویسندگان، هنرمندان و دیگر چهره‌هایی که در اعتلای علم و فرهنگ نقش داشته‌اند.
ترویج اخلاق و مسئولیت اجتماعی
تقویت ارزش‌هایی همچون انسان‌دوستی، خردورزی، مدارا، مسئولیت‌پذیری، احترام به کرامت انسان و رعایت اصول اخلاق حرفه‌ای، به‌ویژه در حوزه علم و پزشکی.
حمایت از بیماران و خانواده‌های نیازمند حمایت
بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی، پزشکی، اجتماعی و خیرخواهانه برای یاری‌رسانی به بیماران و خانواده‌هایی که در مسیر تشخیص و درمان با دشواری‌های علمی، درمانی یا مالی روبه‌رو هستند.
فعالیت‌های علمی بنیاد
فعالیت علمی یکی از ارکان اصلی بنیاد علمی فرهنگی دکتر فرهود است. بنیاد تلاش می‌کند تجربه استادان و پیشکسوتان را با انرژی و خلاقیت نسل جوان پیوند دهد و محیطی برای آموزش، پژوهش، گفت‌وگوی علمی و انتقال تجربه ایجاد کند.
برگزاری و حمایت از نشست‌ها و برنامه‌های تخصصی، همکاری با استادان و پژوهشگران، حمایت از طرح‌ها و ایده‌های علمی، ارتباط با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی و کمک به ترویج یافته‌های علمی در جامعه از جمله زمینه‌های فعالیت علمی بنیاد به شمار می‌رود.
با توجه به سابقه علمی پروفسور فرهود، حوزه‌های مرتبط با ژنتیک انسانی، پزشکی فردمحور، پیشگیری و تشخیص بیماری‌های ژنتیکی، سلامت جامعه، اخلاق پزشکی و حقوق بیمار از موضوعات دارای اهمیت ویژه در فعالیت‌های علمی بنیاد هستند.
بنیاد همچنین بر گفت‌وگوی میان‌رشته‌ای تأکید دارد؛ زیرا بسیاری از مسائل امروز جامعه را نمی‌توان تنها از منظر یک رشته علمی بررسی کرد. ارتباط پزشکی و ژنتیک با اخلاق، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، فرهنگ، محیط زیست و دیگر حوزه‌های دانش می‌تواند زمینه‌ساز شناخت جامع‌تر مسائل و یافتن راه‌حل‌های انسانی‌تر باشد.
حمایت از دانشجویان و نسل جوان
یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های هر جامعه، جوانانی هستند که با انگیزه، استعداد و پشتکار در مسیر علم و پژوهش قدم می‌گذارند.
بنیاد علمی فرهنگی دکتر فرهود حمایت از دانشجویان، پژوهشگران جوان و استعدادهای علمی را بخشی از مسئولیت خود می‌داند.
این حمایت می‌تواند در قالب ایجاد ارتباط با استادان و متخصصان، مشاوره و راهنمایی علمی، فراهم کردن زمینه حضور در برنامه‌ها و نشست‌های تخصصی، معرفی استعدادهای برتر، حمایت از فعالیت‌ها و طرح‌های پژوهشی واجد شرایط و کمک به ایجاد فرصت‌های علمی و آموزشی صورت گیرد.
هدف بنیاد تنها حمایت مقطعی نیست؛ بلکه ایجاد بستری است که جوانان بتوانند توانایی‌های خود را شکوفا کنند، تجربه کسب کنند و در آینده خود به بخشی از چرخه آموزش، پژوهش و خدمت به جامعه تبدیل شوند.
بنیاد بر این باور است که سرمایه‌گذاری بر دانشجویان و پژوهشگران جوان، سرمایه‌گذاری برای آینده علم و فرهنگ ایران است.
حمایت از بیماران
در نگاه بنیاد علمی فرهنگی دکتر فرهود، پزشکی پیش از آنکه مجموعه‌ای از آزمایش‌ها، تشخیص‌ها و درمان‌ها باشد، مسئولیتی انسانی است.
بیمار باید در تمام مراحل تشخیص و درمان با احترام، آگاهی و حفظ کرامت انسانی همراهی شود. وضعیت اقتصادی و اجتماعی نباید مانعی برای توجه به نیازهای انسانی و درمانی افراد باشد.
از این رو، حمایت از بیماران و خانواده‌های آنان یکی از حوزه‌های مورد توجه بنیاد است. بنیاد می‌کوشد با استفاده از ظرفیت پزشکان، متخصصان، مراکز علمی و درمانی و همراهی خیرین و نیکوکاران، زمینه کمک به بیماران نیازمند را فراهم کند.
این حمایت، متناسب با امکانات و برنامه‌های بنیاد، می‌تواند شامل تسهیل دسترسی به مشاوره و خدمات تخصصی، همراهی در مسیر تشخیص و درمان، کمک به انجام برخی بررسی‌های تخصصی و آزمایشگاهی، معرفی به مراکز مرتبط و جلب مشارکت نیکوکاران برای کمک به بیماران نیازمند باشد.
نگاه بنیاد به حمایت از بیمار صرفاً مالی نیست. گاهی یک مشاوره صحیح، تشخیص به‌موقع، معرفی به پزشک یا مرکز مناسب، دسترسی به آزمایش تخصصی یا همراهی علمی با خانواده بیمار می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در مسیر درمان داشته باشد.
اصل بنیادین در این مسیر، «کرامت بیمار» است؛ یعنی انسان، پیش از بیماری او دیده شود.
علم در خدمت سلامت
یکی از حوزه‌های مهم مورد توجه بنیاد، بهره‌گیری از دانش روز برای ارتقای سلامت انسان است.
پیشرفت‌های ژنتیک و پزشکی فردمحور این امکان را فراهم کرده‌اند که در بسیاری از موارد، ویژگی‌های فردی و ژنتیکی بیمار در پیشگیری، تشخیص و انتخاب روش درمان مورد توجه بیشتری قرار گیرد.
بنیاد از گسترش آگاهی علمی درباره ژنتیک، پیشگیری، تشخیص زودهنگام، مشاوره ژنتیک و پزشکی فردمحور حمایت می‌کند و تلاش دارد میان دانش تخصصی و نیازهای واقعی بیماران و خانواده‌ها ارتباط مؤثرتری ایجاد شود.
در این نگاه، هدف نهایی فناوری و پیشرفت پزشکی روشن است: زندگی سالم‌تر و انسانی‌تر.
فعالیت‌های فرهنگی
علم و فرهنگ دو پایه مکمل توسعه یک جامعه‌اند.
بنیاد علمی فرهنگی دکتر فرهود در کنار فعالیت‌های علمی و اجتماعی، پاسداشت فرهنگ و هویت ایرانی را از مأموریت‌های اصلی خود می‌داند.
برگزاری نشست‌های فرهنگی، بزرگداشت بزرگان علم و ادب، توجه به شاهنامه و زبان فارسی، معرفی میراث تاریخی و فرهنگی، پرداختن به مفهوم ایران فرهنگی و ایجاد گفت‌وگو میان نسل جوان و صاحب‌نظران از جمله زمینه‌های فعالیت فرهنگی بنیاد است.
هدف از این فعالیت‌ها صرفاً یادآوری گذشته نیست؛ بلکه شناخت میراث گذشته برای ساختن آینده‌ای آگاهانه‌تر است.
چشم‌انداز بنیاد
بنیاد علمی و فرهنگی دکتر فرهود نهادی معتبر، پایدار و اثرگذار در پیوند میان علم، سلامت، آموزش، فرهنگ ایرانی و نیکوکاری مسئولانه خواهد بود؛ نهادی که میراث علمی و فرهنگی دکتر داریوش فرهود را به بستری برای آموزش نسل‌های آینده، گسترش پژوهش، ارتقای آگاهی عمومی و خدمت اجتماعی تبدیل می‌کند.
در این چشم‌انداز، کلینیک ژنتیک دکتر فرهود در حدود مجوزهای مربوط، مرکزی قابل اعتماد برای ارائه خدمات تخصصی ژنتیک و مشاوره علمی و مسئولانه خواهد بود؛ آکادمی ژنتیک دکتر فرهود، محیطی پویا برای آموزش دانشجویان، برگزاری کارگاه‌ها و کلاس‌های علمی، تقویت مهارت‌های پژوهشی و پرورش نیروهای جوان خواهد شد؛ و بخش ایران فرهنگی دکتر فرهود با تولید آثاری مانند مجموعه ارزشمند کتابهای ایران فرهنگی، برگزاری جلسات و برنامه‌های فرهنگی و حمایت از طرح‌هایی مانند مدارس ماندگار، در حفظ و انتقال میراث ایرانی نقش فعال خواهد داشت.
بنیاد همچنین در پی آن است که با مشارکت شفاف خیرین و حامیان، منابع لازم برای حمایت از پژوهش، آموزش، حفظ فرهنگ و ادب پارسی، و کمک به افراد نیازمند را فراهم کند؛ منابعی که بر اساس اولویت‌های مصوب و معیارهای منصفانه تخصیص می‌یابند و آثار آن‌ها قابل گزارش و ارزیابی است. هدف نهایی، شکل‌گیری نهادی پاسخ‌گو و برخوردار از اعتماد عمومی است که در آن علم به آموزش، آموزش به توانمندسازی، فرهنگ به انتقال میراث و نیکوکاری به فرصت واقعی برای بهبود زندگی افراد و جامعه منتهی شود.
مأموریت بنیاد
بنیاد علمی و فرهنگی دکتر فرهود نهادی غیرانتفاعی، علمی و فرهنگی است که در چارچوب اساسنامه، مجوزهای قانونی، مصوبات ارکان صلاحیت‌دار و ضوابط لازم‌الاجرا فعالیت می‌کند. بنیاد با پاسداشت شخصیت، آثار و میراث علمی و فرهنگی دکتر داریوش فرهود و با هدف خدمت به دانش، سلامت، فرهنگ و جامعه، برای ایجاد پیوندی پایدار میان خدمات تخصصی سلامت و ژنتیک، آموزش و پرورش نیروی انسانی، پژوهش و تولید دانش، حفظ و ترویج ایران فرهنگی و حمایت نیکوکارانه از افراد و طرح‌های شایسته فعالیت می‌کند.
مأموریت بنیاد عبارت است از سازمان‌دهی و پشتیبانی از برنامه‌هایی که دانش معتبر را به آموزش، پژوهش، خدمات مسئولانه، آگاهی عمومی، حفظ میراث فرهنگی و بهبود دسترسی به فرصت‌های علمی و فرهنگی پیوند می‌دهند. بنیاد این مأموریت را از طریق ارکان راهبری و اجرایی خود و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های کلینیک ژنتیک، آکادمی ژنتیک، بخش ایران فرهنگی، گروه‌ها و برنامه‌های پژوهشی و آموزشی، انتشارات و همکاری با اشخاص و نهادهای واجد صلاحیت دنبال می‌کند.
۱. توسعه علم ژنتیک و ارتقای سلامت
بنیاد در چارچوب ساختار حقوقی و مجوزهای مربوط، از توسعه دانش و خدمات تخصصی مرتبط با ژنتیک پزشکی و سلامت پشتیبانی می‌کند. این مأموریت می‌تواند از طریق کلینیک ژنتیک، مشاوره ژنتیک، فعالیت‌های آزمایشگاهی مجاز، بهره‌گیری مسئولانه از روش‌های مولکولی و سیتوژنتیکی، خدمات توالی‌یابی و توالی‌یابی نسل جدید، توسعه بانک‌های اطلاعاتی ژنتیک و ارتقای دانش عمومی درباره کاربردها و محدودیت‌های ژنتیک محقق شود.
بنیاد در این حوزه بر دقت علمی، صلاحیت حرفه‌ای، محرمانگی اطلاعات، رضایت آگاهانه، حفظ کرامت مراجعان، رعایت اخلاق پزشکی و پژوهشی و ارائه اطلاعات متناسب با شواهد تأکید می‌کند. خدمات تشخیصی، آزمایشگاهی، مشاوره‌ای و درمانی فقط در حدود صلاحیت اشخاص مسئول و مجوزهای معتبر قابل ارائه است؛ ایجاد یا اداره مؤسسه پزشکی، از جمله درمانگاه و آزمایشگاه، تابع پروانه و مقررات مربوط است.
۲. آموزش و پرورش دانشجویان و نیروهای متخصص
بنیاد از طریق آکادمی ژنتیک دکتر فرهود، زمینه آموزش علمی و مهارت‌محور دانشجویان و علاقه‌مندان را فراهم می‌کند. این فعالیت‌ها می‌تواند شامل برگزاری کارگاه‌های آموزشی، کلاس‌ها و دوره‌های تخصصی، سمینارها، ژورنال‌کلاب، نشست‌های علمی، راهنمایی پایان‌نامه‌ها و طرح‌های پژوهشی، برنامه‌های کارآموزی و ایجاد فرصت تعامل میان دانشجویان و متخصصان باشد.
موضوعات آموزشی، متناسب با ظرفیت بنیاد و نیاز مخاطبان، می‌تواند ژنتیک پزشکی، فارماکوژنتیک، روش‌های پژوهش، تحلیل داده، مهارت‌های آزمایشگاهی، بیوانفورماتیک، خواندن و نقد مقاله، نگارش علمی و اخلاق پژوهش را دربرگیرد. بنیاد در طراحی و اجرای این برنامه‌ها، کیفیت محتوای علمی، صلاحیت مدرسان، تناسب سطح آموزش با مخاطب، دسترسی منصفانه، ارزیابی اثربخشی و رعایت مقررات آموزشی را ملاک قرار می‌دهد. فعالیت‌هایی که صدور گواهی رسمی یا مجوز آموزشی خاص می‌طلبند، تابع اخذ مجوزهای مربوط خواهند بود.
۳. پژوهش و تولید دانش
بنیاد به پشتیبانی از پژوهش‌های معتبر، اخلاق‌مدار و متناسب با اولویت‌های علمی خود می‌پردازد. این مأموریت از طریق تعریف یا حمایت از طرح‌های تحقیقاتی، همکاری با پژوهشگران و مراکز علمی، پشتیبانی علمی از پایان‌نامه‌ها، برگزاری سمینارها و ژورنال‌کلاب‌ها، نگارش و انتشار کتاب، مقاله و محتوای علمی و کمک به انتقال یافته‌های پژوهشی به جامعه دنبال می‌شود.
تمامی فعالیت‌های پژوهشی باید بر روش‌شناسی متناسب، رعایت حقوق آزمودنی‌ها و صاحبان داده، حفظ محرمانگی، امانت‌داری در گزارش نتایج، ارجاع‌دهی درست، اعلام تعارض منافع و رعایت ضوابط اخلاق پژوهش استوار باشند. حمایت بنیاد از یک پژوهش، به‌خودی‌خود به معنای تأیید نتایج آن نیست و کیفیت علمی آثار باید بر اساس معیارهای تخصصی و قابل دفاع ارزیابی شود.
۴. پاسداشت ایران فرهنگی
بنیاد، حفظ و ترویج ایران فرهنگی را از ارکان اصلی هویت خود می‌داند. این مأموریت شامل مستندسازی، مطالعه و معرفی میراث علمی و فرهنگی ایران، تولید و انتشار کتاب‌ها و آثار مرتبط، برگزاری جلسات و رویدادهای ایران فرهنگی، معرفی چهره‌ها و آثار اثرگذار، انتقال تجربه و دانش میان نسل‌ها و حمایت از برنامه‌هایی مانند مدارس ماندگار و طرح‌های پیشاهنگی فرهنگی است.
فعالیت‌های این حوزه باید متکی بر پژوهش، مستندات معتبر، امانت‌داری در نقل و حفظ آثار و احترام به تنوع میراث فرهنگی باشد. بنیاد می‌کوشد زمینه آشنایی نسل جوان با تاریخ، فرهنگ، دانش و هویت ایرانی را فراهم کند و امکان گفت‌وگویی آگاهانه، مستند و سازنده درباره میراث ایران را گسترش دهد. گردآوری یا انتشار کتاب، مقاله، اسناد و روایت‌ها نیز با رعایت حقوق مالکیت فکری، حریم خصوصی و سایر حقوق قانونی اشخاص انجام می‌شود.
۵. حمایت نیکوکارانه و گسترش فرصت‌های برابر
بنیاد می‌تواند در حدود موضوع فعالیت و مجوزهای معتبر خود، منابع مالی و غیرمالی اشخاص حقیقی و حقوقی را برای پیشبرد اهداف علمی، فرهنگی و عام‌المنفعه جذب و سامان‌دهی کند. بخشی از این منابع می‌تواند، بر اساس مصوبات و ضوابط شفاف، برای حمایت از افراد نیازمند، دانشجویان کم‌برخوردار، استعدادهای علمی، دسترسی به آموزش و برنامه‌های فرهنگی، پژوهش‌های اولویت‌دار و طرح‌های نیکوکارانه مرتبط با سلامت و ژنتیک اختصاص یابد.
تخصیص کمک‌ها باید بر پایه معیارهای از پیش تعیین‌شده، بررسی مستند، رعایت کرامت و محرمانگی دریافت‌کنندگان و ثبت تصمیم‌ها انجام شود. بنیاد باید برای منابع اختصاص‌یافته به هر هدف، اسناد مالی و گزارش عملکرد قابل رسیدگی نگهداری کند و از هرگونه تعارض منافع یا استفاده خارج از هدفِ اعلام‌شده پیشگیری نماید. جمع‌آوری عمومی کمک‌ها، دریافت منابع یا اجرای فعالیت‌های خیریه نیز باید با توجه به قالب حقوقی بنیاد و مجوزهای قابل‌اعمال انجام شود؛ صرف درج این امور در مأموریت، جایگزین مجوز لازم نیست. همچنین مسیر حقوقی تشکل‌های مردم‌نهاد را نمی‌توان بدون بررسی قالب بنیاد مفروض گرفت، زیرا برخی مؤسسات فرهنگی و انجمن‌های علمی از شمول آیین‌نامه مربوط به تشکل‌های مردم‌نهاد خارج شده‌اند.
۶. همکاری، ارتباطات و پاسخ‌گویی
بنیاد برای تحقق اهداف خود با دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، مراکز درمانی و آزمایشگاهی واجد صلاحیت، نهادهای فرهنگی، متخصصان، دانشجویان، خیرین و سازمان‌های همسو همکاری می‌کند. این همکاری‌ها باید بر تقسیم مسئولیت روشن، استقلال علمی، رعایت حقوق طرف‌ها، شفافیت منابع و هزینه‌ها و ارزیابی نتیجه‌ها استوار باشند.
روابط عمومی، دبیرخانه، امور اداری و اجرایی، امور مالی و حسابداری، فناوری اطلاعات، بازاریابی و بخش حقوقی بنیاد باید در خدمت تحقق مأموریت و پاسخ‌گویی به ذی‌نفعان باشند. بنیاد می‌کوشد با گزارش‌دهی منظم درباره برنامه‌ها، منابع مصرف‌شده و دستاوردهای علمی و فرهنگی، اعتماد عمومی را حفظ کند و عملکرد خود را بر اساس شاخص‌های روشن و قابل ارزیابی بهبود دهد.
پیام بنیاد
ما باور داریم دانش زمانی ماندگار است که آموخته و منتقل شود؛
فرهنگ زمانی زنده است که شناخته و پاس داشته شود؛
و انسانیت زمانی معنا پیدا می‌کند که در لحظه نیاز، دست یکدیگر را بگیریم.
بنیاد علمی فرهنگی دکتر فرهود خانه‌ای برای پیوند این سه مفهوم است:
دانش – فرهنگ – انسانیت